De 12 gewoontes van Oldenzaal

Bij de gemeente werken we samen voor de inwoners van Oldenzaal. We luisteren naar elkaar, vertrouwen op elkaars vakmanschap en komen afspraken na. We zijn trots op wat we bereiken en willen dat ook in de toekomst blijven doen. Dat vraagt om leiderschap dat past bij onze manier van werken én bij de uitdagingen waar we voor staan.

Daarom hebben we 12 gewoontes van leiderschap: concreet, herkenbaar en toepasbaar in ons dagelijks werk. Ze zijn geordend in drie invloedscirkels: persoonlijke regie, succesvol samenwerken en je werk goed doen. Samen vormen deze een praktisch kompas voor hoe je jezelf aanstuurt, samenwerkt met anderen en kwaliteit levert voor inwoners, ondernemers en bestuur.

Elke gewoonte bevat concrete gedragingen: geen abstracte termen, maar herkenbare situaties en acties die helpen om te reflecteren en bewust kleine stappen te zetten in je ontwikkeling — in lijn met wie jij bent én wat onze organisatie en de stad nodig hebben.

De 12 gewoontes zijn voor de gemeente Oldenzaal ontwikkeld, sluiten aan bij onze ontwikkelagenda en ons verhaal, en zijn gebaseerd op het boek Inspirerend Leiderschap van Godelieve Meeuwissen.

De drie cirkels van leiderschap

null

De 12 gewoontes van leiderschap in Oldenzaal zijn geordend in drie cirkels: persoonlijke regie, succesvol samenwerken en je werk goed doen. Elke cirkel laat zien waar jouw invloed als professional begint én hoe je anderen daarin begeleidt.

Je leest de gewoontes dus altijd op twee niveaus: voor jezelf én in je rol als leider.

🟡 Persoonlijke regie – over jezelf en het coachen van anderen
Deze cirkel gaat over jou als mens en professional: hoe je jezelf aanstuurt, omgaat met druk, keuzes maakt en jezelf blijft ontwikkelen. Tegelijk gaat het over jouw rol als coach: hoe help je teamleden eigenaarschap te nemen over hun werk en gedrag?

🟢 Succesvol samenwerken – over samenwerken en verbinden
Hier draait het om de manier waarop je samenwerkt met collega’s, partners en inwoners. Je leest deze gewoontes als collega die samen resultaten wil bereiken én als leider die verbinding creëert in het team.

🔴 Je werk goed doen – over vakmanschap en sturen op resultaat
Deze cirkel gaat over kwaliteit leveren. Als collega: hoe doe je je werk goed? Als leider: hoe zorg je dat anderen hun werk goed kunnen doen en daarin de juiste ondersteuning krijgen?

Bij het schrijven van de 12 gewoontes hebben we het Verhaal van Oldenzaal als belangrijke input gebruikt.
Het hele verhaal vind je onderaan deze website.

De cirkel van persoonlijke regie

Persoonlijke regie betekent dat je bewust sturing geeft aan hoe je werkt, leert, samenwerkt en omgaat met jezelf. Of het nu gaat om jezelf kennen, blijven groeien of verantwoordelijkheid nemen voor je vitaliteit—het draait erom dat jij regie neemt op jouw duurzame inzetbaarheid. Je vertrekt vanuit je talent en brengt je eigenheid bewust in, zodat je met helderheid, reflectie en verantwoordelijkheid bijdraagt aan betrouwbare dienstverlening. Vanuit jouw zelfregie kun je in verbinding (cirkel van samenwerken) met anderen zorgen voor daadkracht (cirkel van je werk goed doen).

Hieronder volgen nu de vier gewoontes en de concrete gedragingen die horen bij de cirkel van zelfkennis: zelfkennis, zelfreflectie, verantwoordelijkheid en vitaliteit.

De gewoontes en de concrete gedragingen zijn geen 'dit moet nu allemaal lukken', maar geven wel de richting aan waarin we ons willen ontwikkelen.

Gewoonte 1: Zelfkennis

Zelfkennis is de basis voor regie op jezelf. Als je begrijpt wat je drijft, waarin je uitblinkt en wat je uit evenwicht brengt, kun je bewuste keuzes maken. Daar heb je zelf profijt van én het is de basis van jouw voorbeeldgedrag als leider.

Zelfkennis in de praktijk
1.1) Je kent je eigen unieke talent waarmee je van betekenis bent voor anderen

1.2) Je kent je valkuilen en belemmerende overtuigingen

1.3) Je kent je intrinsieke motivatie, drijfveren en waarden

1.4) Je hebt regie op je gemoedstoestand / humeur

Als leider ben je het voorbeeld

Voorbeeldgedrag is alles: hoe open je bent over je talent en valkuilen bepaalt of anderen dat ook durven. Gebruik korte Heanig-an-time-outs (gesprekjes naar aanleiding van iets wat juist goed of minder goed ging), maak optimaal gebruik van de P-gesprekken om stil te staan bij talent en valkuilen, en geef zelf het goede voorbeeld in reflectie op je leerthema. Werken aan zelfkennis is voor iedereen—van beginnende stagiair tot eindverantwoordelijk leiders en bestuurders.

Gewoonte 2: Leervermogen

Leervermogen houdt in dat je openstaat voor verandering en actief blijft leren. Zo ontwikkel je een groeimindset: het besef dat je altijd kunt blijven groeien. Dat helpt je niet alleen zelf vooruit, maar laat ook aan je team zien dat leren de normaalste zaak van de wereld is.

Leervermogen in de praktijk

2.1) Je toont nieuwsgierigheid en moed om te leren

2.2) Je werkt jaarlijks vanuit een nieuw leerthema

2.3) Je zoomt uit en reflecteert, bijvoorbeeld met een Heanig-an-time-out

2.4) Je past nieuwe inzichten toe in de praktijk

Gewoonte 3: Eigenaarschap

Eigenaarschap betekent dat je zelf verantwoordelijkheid neemt voor wat je te doen hebt. Je wacht niet af, maar werkt proactief, maakt keuzes en bewaakt je tijd en capaciteit. Zo geef je richting aan je eigen werk én laat je je collega’s met jouw voorbeeldgedrag zien hoe ‘eigenaarschap’ eruit ziet.

Eigenaarschap in de praktijk

3.1) Je hebt helder wat je opdrachten zijn

3.2) Je toont je creativiteit

3.3) Je toont initiatief

3.4) Je beheert en bewaakt je eigen agenda en tijd

Gewoonte 4. Vitaliteit

Vitaliteit gaat over doen wat binnen jouw mogelijkheden ligt. Ook als je stress hebt of ziek bent, kun je vaak toch ergens regie pakken—al is het heel klein. Door bewust om te gaan met je energie, focus en balans, neem je verantwoordelijkheid voor jezelf. Dat is helpend voor jou én is een goed voorbeeld voor je omgeving.

Vitaliteit in de praktijk

4.1) Je zorgt voor je concentratievermogen en focus

4.2) Je werkt aan je gezondheid

4.3) Je organiseert je werk- en privé balans

4.4) Je houdt regie bij stress en ziekte

De cirkel van succesvol samenwerken

In Oldenzaal werken we samen voor de stad: we luisteren naar elkaar, vertrouwen op elkaars vakmanschap en komen afspraken na. Samenwerken gaat verder dan je eigen team of domein; we zoeken actief de verbinding met andere afdelingen, bestuur, ondernemers, partners en inwoners.

Succesvol samenwerken vraagt om openheid, duidelijkheid en respect voor ieders rol. Het betekent elkaar helpen, aanspreken en waarderen, kennis delen en gebruikmaken van elkaars kwaliteiten.

Zo bouwen we samen aan een organisatie die resultaten boekt waar we trots op zijn en waarin inwoners weten wat ze van de gemeente kunnen verwachten.

Gewoonte 5. Openheid

Openheid betekent dat je zichtbaar en aanspreekbaar bent, ook als het spannend is. In een transparante organisatie met een open aanspreekcultuur deel je niet alleen wat goed gaat, maar ook je twijfels, fouten en grenzen. Door eerlijk te zijn over wat wel en niet lukt, nodig je anderen uit om hetzelfde te doen. Zo ontstaat een werksfeer waarin samenwerking gebaseerd is op lange termijn vertrouwen en harmonie.

Openheid in de praktijk

5.1) Je deelt relevante valkuilen, missers én successen

5.2) Je vraagt vrijuit hulp en advies

5.3) Je legt twijfels en ongemak op tafel

5.4) Je bent eerlijk als iets niet kan of lukt

Gewoonte 6. Positiviteit

Positiviteit betekent dat je actief bijdraagt aan goede samenwerking. Je denkt mee, spreekt je uit en helpt waar nodig om verder te komen. Dat versterkt het vertrouwen in het team en zorgt ervoor dat mensen zich veilig voelen om samen te werken, ook als het even schuurt.

Positiviteit in de praktijk

6.1) Je enthousiasmeert en moedigt aan

6.2) Je geeft opbouwende kritiek en complimenten

6.3) Je luistert en denkt mee om tot oplossingen te komen

6.4) Je helpt als dat nodig is om te bemiddelen bij gedoe

Gewoonte 7. Betrouwbaarheid

Betrouwbaarheid laat je zien in wat je doet én in hoe je communiceert. Je spreekt je uit, maakt heldere afspraken en komt na wat je toezegt. Dat geeft houvast in het samenwerken en voorkomt gedoe of misverstanden. Zo bouw je aan onderling vertrouwen op korte en lange termijn.

Betrouwbaarheid in de praktijk

7.1) Je komt je grote en kleine beloftes na

7.2) Je wekt heldere verwachtingen

7.3) Je maakt transparante afspraken

7.4) Je praat mét de ander in plaats van óver de ander

Gewoonte 8. Ontmoetingen

We werken samen voor Oldenzaal. We luisteren naar elkaar, gaan uit van elkaars vakmanschap en werken vanuit vertrouwen. We zijn transparant, met een open aanspreekcultuur, en we komen onze afspraken na. We stemmen af—doel en besluitvraag helder, de juiste mensen aan tafel, halen of brengen, en compacte vastlegging—zodat we slagvaardig kunnen handelen in de uitvoering. Gaat iets niet in één keer goed, dan leren we daarvan en zetten we samen de volgende stap.

Slagvaardig in de praktijk

8.1) Je weet vooraf wat het doel is van het overleg en wie er echt bij moeten zijn

8.2) Je neemt deel als je iets komt halen of brengen en haakt anders bewust af

8.3) Je zorgt samen voor heldere afspraken, besluiten en een bruikbaar verslag

8.4) Je houdt rekening met de ander: je luistert, stemt af en respecteert ieders bijdrage

De cirkel van je werk goed doen

In Oldenzaal willen we dat inwoners, ondernemers en bestuur op ons kunnen rekenen. Dat betekent dat we afspraken nakomen, kwaliteit leveren en ons vak serieus nemen.

Je werk goed doen betekent dat je weet wat er van je wordt verwacht, overzicht houdt en doelgericht werkt. Je denkt vooruit, speelt in op veranderingen en blijft je vakkennis ontwikkelen. Daarbij gebruik je de juiste middelen en technologie om slimmer te werken, goed samen te werken en zorgvuldig met informatie om te gaan.

Samen zorgen we ervoor dat Oldenzaal professioneel, betrouwbaar en wendbaar blijft in een wereld die voortdurend in beweging is.

Gewoonte 9. Toekomstgericht

Toekomstgericht werken is een manier van denken waarin je keuzes maakt met het grotere geheel in beeld. Je hebt oog voor strategische doelen, overziet de gevolgen van je handelen en anticipeert op risico’s en veranderingen. Door planmatig te werken en vooruit te kijken, lever je niet alleen vandaag resultaat, maar draag je ook bij aan een stevige basis voor later.

Toekomstgericht in de praktijk

9.1) Je houdt koers op strategische doelen

9.2) Je hebt overzicht op de gevolgen van het handelen

9.3) Je handelt proactief op risico’s en veranderingen

9.4) Je werkt met duidelijke planningen

Gewoonte 10. Opdrachtgericht

Opdrachtgericht werken betekent dat je steeds helder hebt wat je te doen staat—en dat je daar actief op stuurt. Je zorgt ervoor dat jouw rol in elke opdracht duidelijk is, bewaakt wat je aankunt en houdt zicht op de voortgang. Zo voorkom je onduidelijkheid, overbelasting en uitstel, en werk je doelgericht aan resultaat.

Opdrachtgericht in de praktijk

10.1) Je hebt te allen tijde helderheid op de opdracht

10.2) Je zorgt er proactief voor dat je rol per opdracht helder is

10.3) Je bewaakt de capaciteit en middelen

10.4) Je bewaakt de voortgang op je doelen

Gewoonte 11. Wendbaarheid

Ontwikkeling vraagt aandacht, nieuwsgierigheid en regelmatige bijstelling. Je werkt niet alleen aan je eigen vakbekwaamheid, maar ook aan het verbeteren van processen en werkwijzen. Wendbaarheid betekent dat je openstaat voor verandering en je manier van werken blijft aanscherpen, op basis van feedback en context.

Wendbaarheid in de praktijk

11.1) Je blijft op de hoogte van ontwikkelingen in je vak en omgeving

11.2) Je past je werkwijze aan als de situatie daarom vraagt

11.3) Je vraagt actief feedback om je werk te verbeteren

11.4) Je draagt bij aan het verbeteren van werkprocessen

Gewoonte 12. Digivaardig

Digivaardig werken hoort bij onze maatschappelijke opdracht. Als gemeente zorgen we voor toegankelijke, betrouwbare en veilige dienstverlening. We zetten MS365, AI en vakgerichte software doelmatig in om sneller samen te werken met collega’s en ketenpartners, besluiten helder vast te leggen en informatie veilig te delen. We houden onze digitale kennis bij, delen wat we weten en vragen hulp waar nodig—zodat iedereen kan meedoen en het vertrouwen in de overheid groeit.

Digivaardig in de praktijk

12.1) Je benut gaandeweg steeds meer mogelijkheden van MS365, zoals Teams en SharePoint

12.2) Je past AI-toepassingen toe die passen bij jouw werk

12.3) Je houdt je digitale vakkennis bij die specifiek is voor jouw inhoudelijke rol, en helpt of vraagt collega’s om hulp

12.4) Je zorgt voor veilige en zorgvuldige omgang met data

Het verhaal van Oldenzaal

We werken samen voor Oldenzaal

Dit doen we door goed naar elkaar te luisteren. We gaan uit van elkaars vakmanschap en hebben vertrouwen in elkaar. We zijn een transparante organisatie met een open aanspreekcultuur en komen onze afspraken na. Er is bij ons een gezellige sfeer, waarbij we oog hebben voor elkaar. Als het nodig is, dan zetten we een stapje extra.

Binnen onze organisatie mag je zijn wie je bent. Ook is er ruimte voor initiatief, creatieve ideeën en krijg je kansen. En als het niet in één keer goed gaat, dan leren we daarvan. Kenmerkend voor onze organisatie in de regio is dat wij veel samenwerken. Tegelijkertijd waaien we niet met alle winden mee.

We zijn trots op wat we samen bereiken voor de stad Oldenzaal.

Dit is de originele tekst uit 'het verhaal van Oldenzaal'

Servicenormen in de praktijk

Met deze 12 gewoontes brengen we de servicenormen in de praktijk. We zorgen dat het contact met de gemeente—met inwoners, ondernemers, partners en andere contacten—goed verloopt en doen op een heldere, betrouwbare manier wat nodig is. We werken met een glimlach, open en gastvrij, positief en kostenbewust. We zijn flexibel: persoonlijk waar nodig en digitaal waar het kan. We luisteren, communiceren begrijpelijk en leggen besluiten kort uit. We zijn goed bereikbaar, reageren binnen afgesproken termijnen en geven via elk kanaal hetzelfde antwoord. We stemmen onderling af, vragen gegevens één keer, delen kennis en beschermen privacy. Zo doen we het samen, voor heel Oldenzaal.

Aan de slag

Onze 12 gewoontes hebben pas waarde als we ze elke dag zo goed mogelijk toepassen in het werk. We zetten kleine, concrete stappen: duidelijk communiceren, afspraken nakomen, zorgvuldig met informatie omgaan en samenwerken over afdelingen heen. Niet perfect, wel steeds beter — we leren van ervaringen en van feedback van inwoners, ondernemers en partners en natuurlijk elkaar. Wat werkt, houden we vast; wat beter kan, passen we aan.